ENERJİ ALTYAPISI
1. Enerji Stratejisi
- Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesi’ne göre, Türkiye’nin enerji sektöründeki stratejisi, ülkenin ekonomik ve sosyal hayatında önemli role sahip enerji kaynakları ve elektriğin
tüketicilere yeterli, yüksek kaliteli, kesintisiz, düşük maliyetli ve çevre dostu bir şekilde sağlanmasıdır.
- Hidrolik ve linyit gibi değerlendirilmemiş enerji kaynaklarının yanı sıra, Türkiye’nin sahip olduğu yenilenebilir enerji potansiyeli de yatırımcılar için büyük bir fırsat sunmaktadır. 29.12.2010 tarihli 6094 sayılı “Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, bu tür yatırımları teşvik etmekte ve daha da cazip hale getirmektedir.
Bu yeni destek planıyla, elektrik üretimine göre değişiklik gösteren yenilenebilir kaynaklar için farklı tarifeler sunulmaktadır. Genel tarife şeması aşağıdaki gibidir:
- Hidrolik ve rüzgâr enerjisine dayalı üretim için 7,3 ABD dolar sent/ kWh
- Jeotermal enerjiye dayalı üretim için 10,5 ABD dolar sent/ kWh
- Güneş ve biokütle enerjisine dayalı üretim için (atık gazı dahil) 13,3 ABD dolar sent/ kWh
Buna ek olarak, yurt içinde üretilmiş teknik ekipman kullanan üretim tesislerine 0,4-3,5 ABD dolar sent/ kWh oranında katkı da sağlanmaktadır.
|
Birincil Enerji |
|
Üretim * |
BTEP |
29.257 |
|
Tüketim* |
BTEP |
105.236 |
|
Kişi Başı Tüketim* |
KEP |
1.496 |
|
Elektrik |
|
Kurulu Güç |
MW |
50.422 |
|
|
MW |
32.483 |
- Hidrolik & Jeotermal & Rüzgâr
|
MW |
17.984 |
|
Üretim (Brüt) |
GWh |
210.300 |
|
|
GWh |
154.890 |
- Hidrolik & Jeotermal & Rüzgâr
|
GWh |
55.396 |
|
İthalat |
GWh |
493 |
|
İhracat |
GWh |
1.300 |
|
Tüketim (Brüt) |
GWh |
209.493 |
|
Kişi Başı Tüketim (Brüt) |
KWh |
2.850 |
|
*2009 verisi
BTEP: Milyar Ton Eşdeğer Petrol
KEP: Kilogram Eşdeğer Petrol
GWh: Gigawatt Saat
Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı & Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) |
1.a. Kurulu Gücün Kuruluşlara Göre Dağılımı (2011 - Mart)

Kaynak: Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ)
1.b. Kurulu Gücün Ana Enerji Kaynaklarına Göre Dağılımı (2011 - Mart)

Kaynak: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ)
1.c. Sanayi Kullanıcılarına Yönelik Elektrik Fiyatları (€ sent/kWh*)

Kaynak: Eurostat
*Nihai tüketicilerin ödemekle yükümlü oldukları elektrik fiyatlarını göstermektedir. Sanayi tüketicilerine yönelik elektrik fiyatları şu şekildedir: Avro/kWh bazında vergiler hariç ulusal fiyat, her yılın ilk yarısı için geçerli, yıllık tüketimi 500-2.000 mWh arasında yer alan orta ölçekli sanayi kullanıcıları. 2007 yılına kadar fiyatlarda, yıllık tüketimi 2.000 mWh olan orta ölçekli standart kullanıcılar için her yıl 1 Ocak tarihi esas alınır.
1.d. Türkiye’deki Boru Hattı Projeleri
Enerji kaynaklarının güvence altına alınması Türkiye’nin öncelikleri arasında yer almaktadır. Bu amaca ulaşmak için Türkiye birçok doğal gaz ve petrol boru hattı projesi gerçekleştirmektedir. Aşağıdaki projeler tamamlandığında Türkiye ve Avrupa için güvenilir enerji kaynakları sağlanmış olacaktır.

Kaynak: Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ)
- Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi*
- Türkiye-Yunanistan-İtalya Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi (ITGI)
- Trans-Hazar Türkmenistan-Türkiye Avrupa Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi
- Azerbaycan-Türkiye Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi
- Irak-Türkiye Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi
- Mısır-Türkiye Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi
- Türkiye-Bulgaristan-Romanya-Macaristan-Avusturya Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi (Nabucco Projesi)
- Doğu Karadeniz Doğal Gaz Nakil Hattı Projesi
- Batı Karadeniz Projesi
- Doğal Gaz Yeraltı Depolama Projesi
* Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı’nın inşası 2005 yılında tamamlanmıştır. Söz konusu boru hattının yıllık ham petrol taşıma kapasitesi 50 milyon tondur. Bu uluslararası kabul görmüş tesis, Hazar bölgesinde çıkarılan ham petrolün Türkiye üzerinden Akdeniz’e ulaşmasını sağlamaktadır.
2. Telekomünikasyon Altyapısı
|
Cep Telefonu Aboneleri |
62 milyon |
|
Sabit Hat Aboneleri |
16,2 milyon |
|
İnternet Kullanıcıları |
35 milyon |
|
Geniş Bant Kullanıcıları |
8,6 milyon |
|
Kaynak: Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kurumu (ICTA) |
İletişim Teknolojisi (ses ve veri)
(0: İş yeri gereksinimlerini karşılayamamaktadır – 10: İş yeri gereksinimlerini karşılamaktadır)

Kaynak: IMD Dünya Rekabetçilik Yıllığı 2010
Türkiye’deki telekomünikasyon sektörü, son yıllarda Türk Telekom hisselerinin % 55’inin özelleştirilmesi ile başlayan büyük bir gelişim sürecine girmiştir. Telekomünikasyon sektöründe bulunan hizmetlere mobil telefon ve İnternet hizmetleri ile kazandırılmış olan çeşitlilik, yatırımların ilerletilmesi açısından cazip alanlarla yeni ekonomiler yaratmıştır.
3. Ulaştırma Altyapısı
|
Uçak Yolcusu |
102,7 milyon |
|
Havaalanı |
45 (13 uluslararası) |
|
Kara Yolu |
64.319 km |
|
Demir Yolu |
10.984 km |
|
Liman Elleçleme Kapasitesi |
310 milyon ton/yıl |
|
Uçak Kargo Kapasitesi |
1.7 milyon ton/yıl |
|
Kaynak: Ulaştırma Bakanlığı |
Türkiye’deki Havaalanları
Türkiye’nin sunduğu avantajlar, özellikle AB Gümrük Birliği’ne katılımdan sonra gelişen lojistik endüstrisini de içermektedir. Ülkenin coğrafi, fiziki ve kurumsal altyapısı potansiyel yatırımcıları cezbeden en önemli unsurlardır:
- Türkiye’nin BDT, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın belli başlı pazarlarına yakınlığı, 1,5 milyar tüketiciye kolaylıkla erişim imkanı sağlamaktadır.
- Uçak yakıtlarında uygulanan Özel Tüketim Vergisi’nin kaldırılmasına bağlı olarak hava yolu maliyetlerinde ve dolayısıyla fiyatlarda önemli indirimler olmuştur. Bunun sonucunda, hava yolu seyahatindeki artan talebi karşılamak üzere, son birkaç yıl içerisinde altı şirket yurt içi hava yolu faaliyetlerine başlamıştır.
- Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün en önemli üyelerinden biri olan Türkiye, Pan-Avrupa ulaşım koridorlarının Orta Asya’ya bağlanmasında kilit rol oynamaktadır. Ayrıca, Türkiye’nin doğal su yolu bağlantısı olan Akdeniz havzası da gerek Doğu-Batı gerekse Kuzey-Güney bağlantıları açısından gittikçe daha fazla önem kazanmaktadır.
- Ulusal kara ve demir yolları ağı, tamamıyla Avrasya altyapısına entegre edilmiştir. İpek Yolu Demir Yolu, Türkiye üzerinden Avrupa, Orta Doğu, Türkî Cumhuriyetler ve Uzak Doğu’ya aynı tipte bir demir yolu bağlantısı sağlayacaktır. Düzenli kamyon nakliyatı ve Ro-Ro feribot seferleri ile lojistik hizmet kapasitesi sürekli olarak artırılmaktadır.
- Avrupa’ya gaz taşınmasına yönelik iki önemli doğal gaz boru hattı projesine başlanmıştır. Bunlardan “Interconnector” adlı proje; Türkiye, Yunanistan ve İtalya ortaklığı ile, “Nabucco” projesi ise Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya ortaklığı ile geliştirilmiştir. Interconnector projesinin Türkiye-Yunanistan ayağı tamamlanmış ve Türkiye üzerinden Yunanistan’a doğal gaz sevkiyatı başlamıştır. Projenin Yunanistan-İtalya ayağı ise yapım aşamasındadır. Nabucco projesi ise, Hazar Denizi ve Orta Doğu’yu Türkiye üzerinden Batı Avrupa’ya bağlayarak Avrupa pazarlarına Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya üzerinden doğal gaz sağlamayı öngörmektedir.
Türkiye güçlü altyapısı, güvenilir ulaşım hizmetleri ve bölgedeki stratejik konumu sayesinde verimli ve maliyet-etkin nakliyat gereksinimlerinin tümüne cevap vermektedir.
Mal ve Hizmetlerin Dağıtım Altyapısı Verimliliği
(0: Verimsiz – 10: Verimli)

Kaynak: IMD Dünya Rekabetçilik Yıllığı 2010